FAVÖK; faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr anlamına gelir ve bir şirketin ana faaliyetinden ne kadar kazanç ürettiğini gösteren en yaygın kârlılık ölçüsüdür. İngilizce karşılığı EBITDA olan bu gösterge; finansman yapısının, vergi rejiminin ve muhasebe amortismanının etkilerini ayıklayarak, işin çekirdek performansını görünür kılar. Analist raporlarının ve şirket sunumlarının ortak dili büyük ölçüde FAVÖK üzerine kuruludur.
FAVÖK Nasıl Hesaplanır?
En yaygın hesap, faaliyet kârına amortisman ve itfa giderlerinin geri eklenmesidir. Amortisman nakit çıkışı olmayan bir gider olduğu için, FAVÖK kabaca faaliyetlerin nakit üretme kapasitesine yaklaşır. Örnekle somutlaştıralım: 100 milyon TL faaliyet kârı ve 30 milyon TL amortismanı olan şirketin FAVÖK’ü 130 milyon TL’dir. FAVÖK’ün satışlara oranı olan FAVÖK marjı ise verimliliğin ana göstergesidir: marjı istikrarlı genişleyen şirket, ya fiyatlama gücü kazanıyor ya maliyetlerini yönetiyor demektir.
FAVÖK Neden Bu Kadar Kullanılır?
- Karşılaştırılabilirlik: farklı borç ve vergi yapısındaki şirketleri aynı zeminde kıyaslar
- Değerleme çarpanı: FD/FAVÖK, şirket satın almalarının ve analist hedeflerinin standart çarpanıdır
- Borç kapasitesi ölçümü: net borç/FAVÖK oranı, borcun kaç yıllık faaliyet kârıyla ödenebileceğini gösterir
- Sektör dili: sermaye yoğun sektörlerde performans hedefleri FAVÖK ile konuşulur
FD/FAVÖK çarpanında FD yani firma değeri, piyasa değerine net borcun eklenmesiyle bulunur; bu yapı, borçlu ve borçsuz şirketleri adil kıyaslamayı sağlar. Net borç/FAVÖK oranının 3’ü aşması, birçok sektörde yüksek kaldıraç uyarısı kabul edilir.
FAVÖK’ün Tuzakları
Efsanevi yatırımcı Charlie Munger’ın FAVÖK eleştirisi ünlüdür; çünkü gösterge, gerçek maliyetleri görmezden gelebilir. Amortisman hayali bir gider değildir: makineler eskir ve yerine yenisi alınır; sermaye yoğun sektörlerde yatırım harcamaları FAVÖK’ün büyük bölümünü yutabilir. Ayrıca FAVÖK, işletme sermayesi ihtiyacını ve faiz yükünü göstermez: yüksek FAVÖK üreten ama nakdi alacaklara ve stoklara gömülen şirketler, kâğıt üstünde güçlü görünürken nakit krizine girebilir. Bu yüzden FAVÖK; serbest nakit akışı ve net kârla birlikte okunmalıdır. Uluslararası muhasebe standartlarına ilişkin çerçeve için IFRS kaynakları referanstır.
Düzeltilmiş FAVÖK’e Dikkat
Şirketler zaman zaman tek seferlik giderleri ayıklayarak düzeltilmiş FAVÖK sunar. Makul düzeltmeler bilgilendiricidir; ancak her çeyrek tekrarlanan tek seferlik giderler, düzeltmenin makyaja dönüştüğünün işaretidir.
Sık Sorulan Sorular
FAVÖK ile net kâr arasındaki fark nedir? Net kâr; faiz, vergi, amortisman ve diğer kalemler sonrası ortaklara kalan sonuçtur. FAVÖK ise yalnızca faaliyet motorunun gücünü ölçer.
FAVÖK marjı kaç olmalı? Sektöre göre değişir; perakendede tek haneli marjlar normalken yazılımda yüzde 30-40 görülebilir. Kıyas, sektör içinde yapılmalıdır.
FAVÖK Analizinde Sektörel Uygulama Örnekleri
FAVÖK kavramını uygulamaya taşırken sektör bağlamı belirleyicidir. Perakendede FAVÖK marjı tek haneli seyreder; burada izlenecek olan marjın seviyesi değil, çeyrekler içindeki istikrarı ve mağaza büyümesiyle ilişkisidir.
Sanayi şirketlerinde FAVÖK’ü yatırım harcamalarıyla birlikte okuyun: yüksek FAVÖK üretip tamamını makine yenilemeye harcayan şirkette ortağa kalan nakit sınırlıdır; FAVÖK eksi yatırım harcaması, kaba ama dürüst bir serbest nakit göstergesidir. Holdinglerde ise konsolide FAVÖK yanıltıcı olabilir; segment bazlı kırılım, hangi iş kolunun taşıyıcı olduğunu gösterir.
Borçlu şirketlerde net borç/FAVÖK oranını çeyreklik izleyin: oranın üç civarını aşıp yükselmeye devam etmesi, faiz yükünün kârı yutmaya başlayacağının matematiksel habercisidir. Sektör gözlüğü, FAVÖK’ü evrensel bir rakamdan anlamlı bir hikayeye çevirir.
Sonuç
FAVÖK, şirketin faaliyet motorunu ölçen güçlü ama eksik bir göstergedir; gücü karşılaştırılabilirliğinde, eksiği nakit gerçeğini tam yansıtmamasındadır. FAVÖK’ü nakit akışı ve yatırım harcamalarıyla birlikte okuyan yatırımcı, hem dili hem gerçeği yakalar. Şirket kârlılık analizleri için Kapanış Zili sayfalarını izleyin.
Bir yanıt yazın